كشاكشهاى سياسى - اجتماعي - فرهنگى قلمروى پارسى زبانى - از ميان رفته و حتّى نامش به گوش و چشم امروزيان نرسيده و نيامده . اهل بازجست متنهاى كهن و نگارشهاى ديرين ، نيك مىدانند كه اندك نيستند تصنيفات و تأليفاتى كه بىنام در گوشهء گنجينه‌اى در معرض نابودىاند يا در فتنه‌ها و كتابسوزيها از هم گسسته و نابود شده‌اند . 40 بارى ، شادروان علّامه آية اللّه ميرزا ابو الحسن شعرانى - طيّب اللّه رمسه - نوشته است : . . . از تفاسير قرآن كه طايفهء محقّهء شيعهء اثنا عشريّه نوشته‌اند ، به عربى ، كتاب مجمع البيان مشهورترست و در فارسى كتاب منهج الصّادقين و تفسير شيخ ابو الفتوح رازى - عليه الرّحمة . 41 اين شهرت و قبول ، شهرت و قبولى قديم و مستند است ؛ صاحب نقض - قدّس اللّه تربته - گويد : و گر شيعت اماميّه خواهند كه از مفسّران خود لافى زنند از جماعتي نامعتبر نامعروف نزنند . . . ؛ از تفسير محمّد باقر لاف زنند ، و از قول جعفر صادق ، و از تفسير حسن عسكرى عليهم السّلام ، و بعد از آن از تفسير شيخ كبير ابو جعفر طوسى ، و تفسير شيخ شهيد محمّد فتّال ، و از تفسير خواجه بو على طبرسى ، و تفسير شيخ بلفتوح رازى - رحمة اللّه عليهم - ، و غيرهم ، همه متديّن و همه عالم ؛ أوّلينان همه معصوم و آخرينان همه عالم و أمين و معتمد ، هيچ نه مجبّر و نه مشبّهى و نه غالى و نه اخبارى و نه حشوى ، و الحمد للّه حمد الشاكرين . 42 از آنجا كه - در بنياد - نگارشهاى مذهبى اثنا عشرى پارسى ، در روزگار پيش از صفويان ، در سنجش با نگارشهاى اهل سنّت ، اندك‌شمار است ، هر نگاشتهء مذهبى اثنا عشرى پارسى كه يادگار روزگاران پيش از شكلگيرى دولت صفوي باشد ، پايگاهى ارجمند در تاريخ نگارشهاى ايرانى دارد و اثرى پربها بشمار مىآيد - و اين همه جدا از ارزش بالذّات كتاب است . روشنگرى را - مىافزايم : تا روزگار صفويان بيشتر خاندانهاى حكومتگر ايران از اهل سنّت بودند و كمتر فضاى سياسى - اجتماعي براى پراگندن مصنّفات و مؤلّفات اثنا عشرى مناسب بود . با تشكيل دولت صفوي كه شعار فرهنگى بنيادينش ترويج تشيّع ( مذهب اهل بيت - عليهم آلاف التّحيّة و الثّناء - ) بود ، دانشيان شيعه از فضاى موجود بهره گرفتند و آغاز به پراگندن معارف شيعى به زبان پارسى - كه زبان مردمى ايران بود -